BÂNG KHUÂNG NHỚ ẾCH KÊU ĐỒNG

Tản văn LÝ THỊ MINH CHÂU

Nơi tôi sinh ra và lớn lên là vùng sông nước bạt ngàn, con đò là đôi chân để người ta đi đây đi đó có cả nồi niêu, bát đũa hay “ ông lò ” dưới sàn đò và dĩ nhiên là không bao giờ thiếu cái đụt, cái lờ cùng cái cần câu. Người miệt sông nước dễ ăn, dễ ngủ, dễ thích nghi với mọi hoàn cảnh nên con đò không chỉ là phương tiện đi lại mà còn là nhà khi lỡ độ đường, người ta sẽ tắp vào đâu đó rồi cắm sào neo lại là xong.

Người quê dùng đò chở khoai, chở lúa, đi chợ, đưa đón trẻ đến trường còn không thì neo vào bến đợi hay úp mặt xuống đâu đó. Đó là dịp để lũ học trò quê chúng tôi tháo neo rong ruổi qua khắp các nẻo đường hè đặt lờ, giăng câu, thả lưới. Thích nhất là câu ếch, soi ếch bởi thịt ếch ngon và cũng bởi những cơn mưa đầu mùa luôn làm chúng rạo rực yêu đương nên chẳng coi sinh tử là gì vì thế mà người ta thường tóm được cả cặp là vậy. Còn với chúng tôi thì những cơn mưa cũng đủ làm buồn những đôi chân luôn thích chạy nhảy vui đùa nên mò mẫm theo bắt chúng là lẽ thường tình. 

Cũng giỏ mây giắt thắt lưng cùng gói cơm mo cau và tấm áo tơi đã xỉn màu năm tháng dong đò tìm những con lạch có nhiều lau lách là nơi ếch thường trú ẩn để bố trận bài binh. Có nhiều cách để bắt ếch nếu là ban ngày thì câu ếch bằng cách nhử mồi. Mồi có thể là bông hoa màu đỏ như hoa pháo tống chẳng hạn phía trong là mồi thịt ốc hay tôm tép rồi móc vào lưỡi câu kéo rê trên mặt nước. Cũng có thể dùng ếch đực làm mồi nhử bằng cách đào hang rồi giấu ếch vào đó. Còn nếu ban đêm thì phải chọn những đêm không trăng dùng đèn pha soi mới có kết quả bởi ếch nghe tiếng chân hay thấy bóng người là lao nhanh xuống ao trốn biệt. Cho đến bây giờ tôi cũng không thể nào hiểu được là ếch “chịu đèn” đến thành ngây dại hay quá sợ hãi mà nằm im thin thít để chúng tôi dễ dàng tóm cổ chúng bỏ vào giỏ của mình.

Thịt ếch ăn rất ngon, ngon đến nỗi người quê yêu ái gọi chúng là “gà đồng”. Với những dòng thực đơn dài ngoẵng như ếch chiên bơ, xào lăn, rút xương hầm nấm hay khoai đậu thì còn có ếch rô ti, nướng muối ớt, ram sả, um nước dừa, xào lá cách…mà các hàng quán luôn mời mọc thì còn có một món ếch khác nữa ăn rất ngon, rất hương đồng gió nội mà không nhiều người biết ngoại trừ các vùng quê đó là ếch nướng rơm.

Đốt rơm lên nhưng rơm phải nhiều để có nhiều than. Quẳng ếch vào đống lửa cho ếnh chết rồi cào than rơm đắp lên. Khi ngửi thấy mùi thơm thì lấy ếch ra bẻ đầu bỏ ruột, da ếch cũng theo đó mà tróc sạch sẽ. Dùng lạt buộc chúng vào hai thanh tre rồi xát muối ớt lên và nướng sơ lại là xong. Cũng có thể xé thịt ếch ra rồi trộn với rau răm, hành tím ngâm chua thái lát và ít tỏi phi thì gà H’Mông xé phay cũng phải kính cẩn cúi chào. Đó là món ăn mà lũ trẻ quê chúng tôi rất ưa thích bởi chẳng phải dùng tới dao thớt gì cả. Cách nướng cũng không cầu kỳ nên vì thế mà người quê áp dụng để nướng các loại cá lớn như lóc, tràu, trê mà người ta hay gọi là nướng trui.

Thực đơn áp út của các bữa tiệc quê bao giờ cũng là món cháo rồi mới tới bánh mứt hay trái cây. Thông dụng nhất ở đây là cháo cá lóc bởi chúng có nhiều, còn đặc biệt lắm thì người ta mới đãi cháo ếch hay các loại đặc sản khác vì nếu tính theo giá trị kim tiền thì con cá lóc cũng chỉ bằng con ếch nhưng con cá lóc đãi được “cả làng” còn con ếch thì không.

Cháo ếch là món ăn bổ dưỡng thường được người quê dành cho người già yếu, trẻ còi cọc. Cháo ếch ăn ngon như cháo gà, cháo tôm. Riêng tôi thì nhớ nhất vẫn là món cháo ếch mà mẹ tôi thường nấu cho chúng tôi ăn mỗi khi trái nắng trở trời, tuy hơi khó ăn nhưng giải cảm thì rất hiệu quả bởi ngoài cháo và thịt ra mẹ tôi còn cho vào đó khá nhiều lá tía tô xắt nhỏ. Đó là món cháo “điền kê” mà người quê tôi thường nói vui bên những chén rượu hay cuộc cờ lúc nông nhàn, còn tôi thì nhớ hoài cho dù từ đó đến giờ đã mấy mươi năm.

 L.T.M.C
nguồn Văn Mới số 4